|
|
 |
 |
|
|

॥ శ్రీః ॥
12.357. అధ్యాయః 357
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
శ్రీనారాయణేన స్వనాభిపద్మో బ్రహ్మణః సర్జనం॥ 1॥
తతో మధుకైటభయోరుత్పాదనం॥ 2॥
తాభ్యాం బ్రహ్మణో వేదాపహరణం॥ 3॥
హయశిరోరూపిణా హరిణా బ్రహ్మణే పునర్వేదప్రత్యర్పణపూర్వకం మధుకైటభసంహరణం॥ 4॥
వైశంపాయనేన జనమేజయాయ శ్రీనారాయణమహిమానువర్ణనం॥ 5॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
శౌనక ఉవాచ। 12-357-0x(6629)(80249)
శ్రుతం భగవతస్తస్య మాహాత్ంయం పరమాత్మనః।
జన్మధర్మగృహే చైవ నరనారాయణాత్మకం॥ 12-357-1(80250)
మహావరాహసృష్టా చ పిండోత్పత్తిః పురాతనీ।
ప్రవృత్తౌ చ నివృత్తౌ చ యో యథా పరికల్పితః॥ 12-357-2(80251)
తథా స నః శ్రుతో బ్రహ్మన్కథ్యమానస్త్వయాఽనఘ।
హవ్యకవ్యభుజో విష్ణురుదక్పూర్వే మహోదధౌ॥ 12-357-3(80252)
యచ్చ తత్కథితం పూర్వం త్వయా హయశిరో మహత్।
తచ్చ దృష్టం భగవతా బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా॥ 12-357-4(80253)
కిం తదుత్పాదితం పూర్వం హరిణా లోకధారిణా।
రూపం ప్రభావం మహతామపూర్వం ధీమతాంవర॥ 12-357-5(80254)
దృష్ట్వా హి వివుధశ్రేష్ఠమపూర్వమమితౌజసం।
తదశ్వశిరసం పుణ్యం బ్రహ్మా కిమకరోన్మునే॥ 12-357-6(80255)
ఏతన్నః సంశయం బ్రహ్మన్పురాణం బ్రహ్మసంభవం।
కథయస్వోత్తమమతే మహాపురుషసంశ్రితం।
పావితాః స్మ త్వయా బ్రహ్మన్పుణ్యాః కథయ తాః కథాః॥ 12-357-7(80256)
సౌతిరువాచ। 12-357-8x(6630)
కథయిష్యామి తే సర్వం పురాణం వేదసంమితం।
జగౌ యద్భగవాన్వ్యాసో రాజ్ఞః పారిక్షితస్య వై॥ 12-357-8(80257)
శ్రుత్వాఽశ్వశిరసో మూర్తి దేవస్య హరిమేధసః।
ఉత్పన్నసంశయో రాజా ఏతదేవమచోదయత్॥ 12-357-9(80258)
జనమేజయ ఉవాచ। 12-357-10x(6631)
యత్తద్దర్శితవాన్బ్రాహ్మ దేవం హయశిరోధరం।
కిమర్థం తత్సమభవద్వపుర్దేవోపకల్పితం॥ 12-357-10(80259)
వైశంపాయన ఉవాచ। 12-357-11x(6632)
యత్కించిదిహ లోకే వై దేహబద్ధం విశాంపతే।
సర్వం పంచభిరావిష్టం భూతైరీశ్వరబుద్ధిజైః॥ 12-357-11(80260)
ఈశ్వరో హి జగత్స్రష్టా ప్రభుర్నారాయణో విరాట్।
భూతాంతరాత్మా వరదః సగుణో నిర్గుణోపి చ॥ 12-357-12(80261)
భూతప్రలయమవ్యక్తం శృణుష్వ నృపసత్తమ॥ 12-357-13(80262)
ధరణ్యామథ లీనాయామప్సు చైకార్ణవే పురా।
జ్యోతిర్భూతే జలే చాపి లీనే జ్యోతిషి చానిలే॥ 12-357-14(80263)
వాయౌ చాకాశసంలీనే ఆకాశే చ మనోనుగే।
వ్యక్తే మనసి సంలీనే వ్యక్తే చావ్యక్తతాం గతే॥ 12-357-15(80264)
అవ్యక్తే పురుషం యాతే పుంసి సర్వగతేఽపి చ।
తమ ఏవాభవత్సర్వం న ప్రాజ్ఞాయత కించన॥ 12-357-16(80265)
తమసో బ్రహ్మసంభూతం తమోమూలమృతాత్మకం।
తద్విశ్వభావసంజ్ఞాంతం పౌరుషీం తనుమాశ్రితం॥ 12-357-17(80266)
సోఽనిరుద్ధ ఇతి ప్రోక్తస్తత్ప్రధానం ప్రచక్షతే।
తదవ్యక్తమితి జ్ఞేయం త్రిగుణం నృపసత్తమ॥ 12-357-18(80267)
విద్యాసహాయవాందేవో విష్వక్సేనో హరిః ప్రభుః।
`ఆదికర్తా స భూతానామప్రమేయో హరిః ప్రభుః॥ 12-357-19(80268)
అప్స్వేవ శయనం చక్రే నిద్రాయోగముపాగతః।
జగతశ్చింతయన్సృష్టిం చిత్రాం బహుగుణోద్భవాం॥ 12-357-20(80269)
తస్య చింతయతః సృష్టిం మహానాత్మగుణః స్మృతః।
అహంకారస్తతో జాతో బ్రహ్మా శుభచతుర్ముఖః।
హిరణ్యగర్భో భగవాన్సర్వలోకపితామహః॥ 12-357-21(80270)
పద్మేఽనిరుద్ధాత్సంభూతస్తదా పద్మనిభేక్షణః।
సహస్రపత్రే ద్యుతిమానుపవిష్టః సనాతనః॥ 12-357-22(80271)
దదృశేఽద్భుతసంకాశో లోకానాప్యాయయన్ప్రభుః।
సత్వస్థః పరమేష్ఠీ స తతో భూతగణాన్సృజన్॥ 12-357-23(80272)
పూర్వమేవ చ పద్మస్య పత్రే సూర్యాంశుసప్రభే।
నారాయణకృతౌ బిందూ అపామాస్తాం గుణోత్తరౌ॥ 12-357-24(80273)
తావపశ్యత్స భగవాననాదినిధనోఽచ్యుతః।
ఏకస్తత్రాభవద్విందుర్మధ్వాభో రుచిరప్రభః॥ 12-357-25(80274)
స తామసో మధుర్జాతస్తదా నారాయణాజ్ఞయా।
కఠినస్త్వపరో విందుః కైటభో రాజసస్తు సః॥ 12-357-26(80275)
తావభ్యధాతవాం శ్రేష్ఠౌ తమోరజగుణాన్వితౌ।
బలవంతౌ గదాహస్తౌ పద్మనాలానుసారిణౌ॥ 12-357-27(80276)
దదృశాతేఽరవిందస్థం బ్రహ్మాణమమితప్రభవం।
సృజంతం ప్రథమం వేదాంశ్చతురశ్చారువిగ్రహాన్॥ 12-357-28(80277)
తతో విగ్రహవంతస్తాన్వేదాందృష్ట్వాఽసురోత్తమౌ।
సహసా జగృహతుర్వేదాన్బ్రహ్మణః పశ్యతస్తదా॥ 12-357-29(80278)
అథ తౌ దానవశ్రేష్ఠౌ వేదాన్గృహ్య సనాతనాన్।
రసాం వివిశతుస్తూర్ణముదక్పూర్వే మహోదధౌ॥ 12-357-30(80279)
తతో హృతేషు దేవేషు బ్రహ్మా కశ్మలమావిశత్।
తతో వచనమీశానం ప్రాహ వేదైర్వినాకృతః॥ 12-357-31(80280)
బ్రహ్మోవాచ। 12-357-32x(6633)
వేదా మే పరమం చక్షుర్వేదా మే పరమం బలం।
వేదా మే పరమం ధామ వేదా మే బ్రహ్మ చోత్తరం॥ 12-357-32(80281)
మమ వేదా హృతాః సర్వే దానవాభ్యాం బలాదితః।
అంధకారా హి మే లోకా జాతా వేదైర్వినా కృతాః॥ 12-357-33(80282)
వేదానృతే హి కిం కుర్యా లోకానాం సృష్టిముత్తమాం।
అహో బత మహద్దుఃఖం వేదనాశనజం మమ॥ 12-357-34(80283)
ప్రాప్తం దునోతి హృదయం తీవ్రం శోకపరాయణం।
కో హి శోకార్ణవే మగ్నం మామితోఽద్య సముద్ధరేత్॥ 12-357-35(80284)
వదాంస్తాంశ్చానయేన్నష్టాన్కస్య చాహం ప్రియో భవే।
ఇత్యేవం భాషమాణస్య బ్రహ్మణో నృపసత్తమ॥ 12-357-36(80285)
హరేః స్తోత్రార్థముద్భూతా బుద్ధిర్బుద్ధిమతాం వర।
తతో జగౌ పరం జప్యం సాంజలిప్రగ్రహః ప్రభుః॥ 12-357-37(80286)
బ్రహ్మోవాచ। 12-357-38x(6634)
ఓం నమస్తే బ్రహ్మహృదయ నమస్తే మమ పూర్వజ।
లోకాద్యభువనశ్రేష్ఠ సాంఖ్యయోగనిధే ప్రభో॥ 12-357-38(80287)
వ్యక్తావ్యక్తకరాచింత్య క్షేమం పంథానమాస్థితః।
విశ్వభుక్సర్వభూతానామంతరాత్మన్నయోనిజ।
అహం ప్రసాదజస్తుభ్యం లోకధామ స్వయంభువః॥ 12-357-39(80288)
త్వత్తో మే మానసం జన్మ ప్రథమం ద్విజపూజితం।
చాక్షుషం వై ద్వితీయం మే జన్మ చాసీత్పురాతనం॥ 12-357-40(80289)
త్వత్ప్రసాదాత్తు మే జన్మ తృతీయం వాచికం మహత్।
త్వత్తః శ్రవణజం చాపి చతుర్థం జన్మ మే విభో॥ 12-357-41(80290)
నాసత్యం చాపి మే జన్మ త్వత్తః పంచమముచ్యతే।
అండజం చాపి మే జన్మ త్వత్తః షష్ఠం వినిర్మితం॥ 12-357-42(80291)
ఇదం చ సప్తమం జన్మ పద్మజన్మేతి వై ప్రభో।
సర్గేసర్గే హ్యహం పుత్రస్తవ త్రిగుణవర్జిత॥ 12-357-43(80292)
ప్రథమః పుండరీకాక్షః ప్రధానగుణకల్పితః।
త్వమీశ్వరః స్వభావశ్చ భూతానాం త్వం ప్రభావన॥ 12-357-44(80293)
త్వయా వినిర్మితోఽహం వై వేదచక్షుర్వయోతిగ।
తే మే వేదా హృతాశ్చక్షురంధో జాతోస్మి జాగృహి।
దదస్వ చక్షూంషి మమ ప్రియోఽహం తే ప్రియోసి మే॥ 12-357-45(80294)
ఏవం స్తుతః స భగవాన్పురుషః సర్వతోముఖః।
జహౌ నిద్రామథ తదా వేదకార్యార్థముహ్యతః॥ 12-357-46(80295)
ఐశ్వర్యేణ ప్రయోగేణ ద్వితీయాం తనుమాస్థితః।
సునాసికేన కాయేన భూత్వా చంద్రప్రభస్తదా।
కృత్వా హయశిరః శుభ్రం వేదానామాలయం ప్రభుః॥ 12-357-47(80296)
తస్య మూర్ధా సమభవద్ద్యౌః సనక్షత్రతారకాః।
కేశాశ్చాస్యాభవందీర్ఘా రవేరంశుసమప్రభాః॥ 12-357-48(80297)
కర్ణావాకాశపాతాలే లలాటం భూతధారిణీ।
గంగాసరస్వతీ పుణ్యే భ్రువావాస్తాం మహాద్యుతీ॥ 12-357-49(80298)
చక్షుషీ సోమసూర్యౌం తే నాసా సంధ్యా పునః స్మృతా।
ఓంకారస్త్వథ సంస్కారో విద్యుజ్జిహ్వా చ నిర్మితా॥ 12-357-50(80299)
దంతాశ్చ పితరో రాజన్సోమపా ఇతి విశ్రుతాః।
గోలోకో బ్రహ్మలోకశ్చ ఓష్ఠావాస్తాం మహాత్మనః।
గ్రీవా చాస్యాభవద్రాజన్కాలరాత్రిర్గుణోత్తరా॥ 12-357-51(80300)
ఏతద్ధయశిరః కృత్వా నానామూర్తిభిరావృతం।
అంతర్దధౌ స విశ్వేశో వివేశ చ రసాం ప్రభుః॥ 12-357-52(80301)
రసాం పునః ప్రవిష్టశ్చ యోగం పరమమాస్థితః।
శైక్ష్యం స్వరం సమాస్థాయ ఉద్గీతం ప్రాసృజత్స్వరం॥ 12-357-53(80302)
సస్వరః సానునాదీ చ సర్వశః స్నిగ్ధ ఏవ చ।
బభూవాంతర్జలగతః సర్వభూతగుణోదితః॥ 12-357-54(80303)
తతస్తావసురౌ కృత్వా వేదాన్సమయబంధనాన్।
రసాతలే వినిక్షిప్య యతః శబ్దస్తతో ద్రుతౌ॥ 12-357-55(80304)
ఏతస్మిన్నంతరే రాజందేవో హయశిరోధరః।
జగ్రాహ వేదానఖిలాన్రసాలగతాన్హరిః॥ 12-357-56(80305)
ప్రాదాచ్చ బ్రహ్మణే భూయస్తతః స్వాం ప్రకృతిం గతః॥ 12-357-57(80306)
స్థాపయిత్వా హయశిరా ఉదక్పూర్వే మహోదధౌ।
వేదానామాలయశ్చాపి బభూవాశ్వరిరాస్తతః॥ 12-357-58(80307)
అథ కించిదపశ్యంతౌ దానవౌ మధుకైటభౌ।
యత్ర దేవా వినిక్షిప్తాస్తత్స్థానం శూన్యమేవ చ॥ 12-357-59(80308)
తత ఉత్తమమాస్థాయ వేగం బలవతాం వరౌ।
పునరుత్తస్థతుః శీఘ్రం రసానామాలయాత్తదా॥ 12-357-60(80309)
దదృశాతే చ పురుషం తమేవాదికరం ప్రభుం।
శ్వేతం చంద్రవిశుద్ధాభమనిరుద్ధతనౌ స్థితం।ట
భూయోప్యమితవిక్రాంతం నిద్రాయోగముపాగతం॥ 12-357-61(80310)
ఆత్మప్రమాణరచితే అపాముపరి కల్పితే।
శయనే నాగభోగాఢ్యే జ్వాలామాలాసమావృతే॥ 12-357-62(80311)
నిష్కల్మషేణ సత్వేన సంపన్నం రుచిరప్రభం।
తం దృష్ట్వా దానవేంద్రౌ తౌ మహాహాసమముంచతాం॥ 12-357-63(80312)
ఊచతుశ్చ సమావిష్టౌ రజసా తమసా చ తౌ।
అయం స పురుషః శ్వేతః శేతే నిద్రాముపాగతః॥ 12-357-64(80313)
అనేన నూనం వేదానాం కృతమాహరణం రసాత్।
కస్యైష కోను ఖల్వేష కించ స్వపితి భోగవాన్।
ఇచ్యుచ్చారితవాక్యౌ తౌ బోధయామాసతుర్హరిం॥ 12-357-65(80314)
యుద్ధార్థినౌ హి విజ్ఞాయ విబుద్ధః పురుషోత్తమః।
నిరీక్ష్య చాసురేంద్రౌ తౌ తతో యుద్ధే మనోదధే॥ 12-357-66(80315)
అథ యుద్ధం సమభవత్తయోర్నారాయణస్య వై॥ 12-357-67(80316)
రజస్తమోవిష్టతనూ తావుభౌ మధుకైటభౌ।
బ్రహ్మణోపచితిం కుర్వంజధాన మధుసూదనః॥ 12-357-68(80317)
తతస్తయోర్వధేనాశు వేదాపహరణేన చ।
శోకాపనయనం చక్రే బ్రహ్మణః పురుషోత్తమః॥ 12-357-69(80318)
తతః పరివృతో బ్రహ్మా హరిణా వేదసత్కృతః।
నిర్మమే స తదా లోకాన్కృత్స్నాన్స్థావరజంగమాన్॥ 12-357-70(80319)
దత్త్వా పితామహాయాగ్ర్యాం మతిం లోకవిసర్గికీం।
తత్రైవాంతర్దధే దేవో యత ఏవాగతో హరిః॥ 12-357-71(80320)
తౌ దానవౌ హరిర్హత్వా కృత్వా హయశిరస్తనుం।
పునః ప్రవృత్తిధర్మార్థం తామేవ విదధే తనుం॥ 12-357-72(80321)
ఏవమేష మహాభాగో బభూవాశ్వశిరా హరిః।
పౌరాణమేతత్ప్రఖ్యాతం రూపం వరదమైశ్వరం॥ 12-357-73(80322)
యో హ్యేతద్బ్రాహ్మణో నిత్యం శృణుయాద్ధారయీత వా।
న తస్యాధ్యయనం నాశముపగచ్ఛేత్కదాచన॥ 12-357-74(80323)
ఆరాధ్య తపసోగ్రేణ దేవం హయశిరోధరం।
పాంచాలేన క్రమః ప్రాప్తో రామేణ పథి దేశితే॥ 12-357-75(80324)
ఏతద్ధయశిరో రాజన్నాఖ్యానం తవ కీర్తితం।
పురాణం వేదసమితం యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి॥ 12-357-76(80325)
యాంయామిచ్ఛేత్తనుం దేవః కర్తుం కార్యవిధౌ క్వచిత్।
తాతాం కుర్యాద్వికుర్వాణః స్వయమాత్మానమాత్మనా॥ 12-357-77(80326)
ఏష వేదనిధిః శ్రీమానేష వై తపసోనిధిః।
ఏష యోగశ్చ సాంఖ్యం చ బ్రహ్మ చాగ్ర్యం హవిర్విభుః॥ 12-357-78(80327)
నారాయణపరా వేదా యాజ్ఞా నారాయణాత్మకాః।
తపో నారాయణపరం నారాయణపరా గతిః॥ 12-357-79(80328)
నారాయణపరం సత్యమృతం నారాయణాత్మకం।
నారాయణపరో ధర్మః పునరావృత్తిదుర్లభః॥ 12-357-80(80329)
ప్రవృత్తిలక్షణశ్చైవ ధర్మో నారాయణాత్మకః।
నారాయణాత్మకో గంధో భూమౌ శ్రేష్ఠతమః స్మృతః॥ 12-357-81(80330)
అపాం చాపి గుణా రాజన్రసా నారాయణాత్మకాః।
జ్యోతిషాం చ పరం రూపం స్మృతం నారాయణాత్మకం॥ 12-357-82(80331)
నారాయణాత్మకశ్చాపి స్పర్శో వాయుగుణః స్మృతః।
నారాయణాత్మకశ్చైవ శబ్ద ఆకాశసంభవః॥ 12-357-83(80332)
మనశ్చాపి తతో భూతమవ్యక్తగుణలక్షణం।
నారాయణపరం కాలో జ్యోతిషామయనం చ యత్॥ 12-357-84(80333)
నారాయణపరా కీర్తిః శ్రీశ్చ లక్ష్ణీశ్చ దేవతాః।
నారాయణపరం సాంఖ్యం యోగో నారాయణాత్మకః॥ 12-357-85(80334)
కారణం పురుషో హ్యేషాం ప్రధానం చాపి కారణం।
స్వభావశ్చైవ కర్మాణి దైవం యేషాం చ కారణం॥ 12-357-86(80335)
అధిష్ఠానం తథా కర్తా కరణం చ పృథగ్విధం।
వివిధా చ తథా చేష్టా దైవం చైవాత్ర పంచమం॥ 12-357-87(80336)
పంచకారణసంఖ్యాతో నిష్ఠా సర్వత్ర వై హరిః।
తత్త్వం విజ్ఞాసమానానాం హేతుభిః సర్వతోముఖైః॥ 12-357-88(80337)
తత్త్వమేకో మహాయోగీ హనిర్నారాయణః ప్రభుః।
బ్రహ్మాదీనాం సలోకానామృషీణాం చ మహాత్మనాం॥ 12-357-89(80338)
సాంఖ్యానాం యోగినాం చాపి యతీనామాత్మవేదినాం।
మనీషితం విజానాతి కేశవో న తు తస్య తే॥ 12-357-90(80339)
యే కేచిత్సర్వలోకేషు దైవం పిత్ర్యం చ కుర్వతే।
దానాని చ ప్రయచ్ఛంతి తప్యంతే చ తపో మహత్॥ 12-357-91(80340)
సర్వేషామాశ్రయో విష్ణురైశ్వరం విధిమాస్థితః।
సర్వభూతకృతావాసో వాసుదేవేతి చోచ్యతే॥ 12-357-92(80341)
అయం హి నిత్యః పరమో మహర్షి
ర్మహావిభూతిర్గుణవాన్గుణాఖ్యః।
గుణైశ్చ సంయోగముపైతి శీఘ్రం
కాలో యథర్తావృతుసంప్రయుక్తః॥ 12-357-93(80342)
నైవాస్య విందంతి గతిం మహాత్మనో
న చాగతిం కశ్చిదిహానుపశ్యతి।
జ్ఞానాత్మకాః సంయమినో మహర్షయః।
పశ్యంతి నిత్యం పురుషం గుణాధికం॥ ॥ 12-357-94(80343)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి నారాయణీయే సప్తపంచాశదధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః॥ 357॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-357-3 హవ్యకవ్యభుజః। మూలవిభుజాదిత్వాత్కః। అకారాంతః శబ్దః। ఉదక్పూర్వే ఐశానకోణే। మహోదధౌ తత్సమీపే। ఇదముత్తరాన్వయి॥ 12-357-5 అపూర్వం ప్రాగదృష్టం॥ 12-357-6 అపూర్వం అద్భుతం॥ 12-357-10 తత్ అశ్వశిరోరూపం॥ 12-357-11 ఈశ్వరబుద్ధిజైః ఈశ్వరసంకల్పమాత్రజైః॥ 12-357-23 లోకనాథో మహాన్ప్రభురితి ట. పాఠః॥ 12-357-38 లోకాద్యనిధనశ్రేష్ఠేతి ట. పాఠః॥ 12-357-46 దేవకార్యార్థముద్యత ఇతి ట. ధ. పాఠః॥ 12-357-53 ఓమితి ప్రాసృజత్స్వరమితి థ.ధ. పాఠః॥ 12-357-74 శృణుయాచ్ఛ్రాక్యేత వేతి థ. ధ. పాఠః॥ 12-357-90 కేశవో నను వై గతిరితి ట. పాఠః॥ 12-357-93 గుణవాన్నిర్గుణాఖ్య ఇతి థ. పాఠః॥ 12-357-94 పురుషం గుణాతిగమితి ట. పాఠః॥

|
 శ్లోకాలు.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|